Happy New Year 2010! សួស្តីឆ្នាំថ្មី ២០១០

May this New Year bring newly found prosperity, love, happiness and delight in your life.

“When you’re lonely, I wish you Love!
When you’re down, I wish you Joy!
When you’re troubled, I wish you Peace!
When things seem empty, I wish you Hope!
Have a Happy New Year!”

This bright New Year is given to me to live each day with zest, to daily grow and try to be my highest and my best!

May the dawning of this New Year, fill your heart with new hopes, open up new horizons and bring for you promises of brighter tomorrows. May you have a great New Year.

As the new year blossoms, may the journey of your life be fragrant with new opportunities, your days be bright with new hopes and your heart be happy with love!

HAPPY NEW YEAR!

ដំណេកជាឥរិយាបថទីមួយរបស់ខែ្មរ

ក្នុងច្បាប់បណ្តាំបិតា ឬច្បាប់កូន នៅល្បើក មានឃ្លាមួយបានចែងថា “ទោះប្រុសទោះស្រី បើមានប្ញកបី ដូចច្បាប់លោកថា ប្ញកដេកប្ញកដើរ ប្ញកស៊ីអាហារ ជាអ្នករក្សា ឥរិយាមាយាទ”។  ហើយនៅក្នុងច្បាប់ជាច្រើនទៀត ដូចជា កេរិ៏្តកាល ច្បាប់អរិយសត្ថា ច្បាប់ប្រុស ច្បាប់ពាក្យចាស់ ។ល។ សុទ្ធតែមានឃ្លាអប់រំអំពីឥរិយាបថ “ដេក”យ៉ាង ច្បាស់លាស់។

ប្រជាពលរដ្ឋខែ្មរជាប្រជាពលរដ្ឋដ៏ថៃ្លថ្នូរមួយ ដែលអារ្យជនបរទេសបានវាយតមៃ្ល តាំងពីយូរយារ​មកម៉េ្លះ។  នៅក្នុងកំណត់ហេតុរបស់ជីតាខ្វាន់ អ្នកប្រវតិ្តវិទូ របស់ចិននាសម័យអង្គរ​មានរៀបរាប់យ៉ាងច្រើនអំពីឥរិយាបថរៀបរយ គ្រប់បែបយ៉ាង របស់ប្រជាពលរដ្ឋខែ្មរនាសម័យនោះ។  ឥរិយាបថរៀបរយគឺជាវិន័យមួយ ដែលបណ្តា ប្រជាជាតិមានអារ្យធម៌‌ជឿនលឿន តែងកំណត់ជា​ទំនៀមទម្លាប់ប្រចាំជាតិសាសន៍ របស់គេរៀងៗខ្លួន។ ក៏តាមរយៈនៃការរក្សាខ្ជាប់ខ្ជួន នៃប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់ ទាំងអស់នេះដែរ។ ដែលជាតិសាសន៍នីមួយៗ លើសកលលោកអាចធើ្វឲ្យ គេស្គាល់អត្តភាព និង កិតិ្តយសរបស់ខ្លួន​យ៉ាងងាយបំផុត។

ដូចបញ្ជាក់ខាងលើ ក្នុងចំណោមឥរិយបថរៀបរយសំខាន់ៗរបស់ខែ្មរ ដំណេកគឺជា ឥយាបថ​ដ៏សំខាន់មួយ ដែលច្បាប់ខែ្មរជាច្រើនបានលើកមកអប់រំកូនចៅរបស់ខ្លួន។  ក្នុងច្បាប់កេរ្តិ៍កាល​បានកំណត់ច្បាស់ថា ដំណេកគឺជាឥរិយបថមួយ ប្រកបដោយ​ក្បួនខ្នាត​ត្រឹមត្រូវ។ ពោលគឺ ឲ្យមានកនែ្លងបិទបាំងជាបន្ទប់ដាច់ដោយែឡក​ពីកនែ្លងទទួលភ្ញៀវ និងកនែ្លងអាស្រ័យ​បាយទឹក។  បើផ្ទះណាគ្មានរបៀប​ច្រឡូកច្រឡំកនែ្លងដេកនិងកនែ្លងទទួលភ្ញៀវ ឬជាមួយកនែ្លងហូបបាយនោះ​គេបន្ទោស​ប្រដូចទៅនឹងសត្វថា “ស៊ីត្រង់ណាជុះត្រង់ហ្នឹង ដេកត្រង់ហ្នឹង”។  ទនឹ្ទមគ្នានឹងការ​រៀបចំឲ្យមានក្បួនខ្នាតនេះ ក៏ត្រូវថែទាំសម្អាតសម្អាងឲ្យមានអនាម័យ កុំឲ្យមុងខ្នើយ​កាន់ញើសកែ្អល ធុំក្លិនជូរផ្អូមឡើងខ្មៅគគ្រិច ហើយគ្រែកនេ្ទលមានសង្កើច​ខាំរំខានដេកមិនលក់។  ម្លោះហើយបានជានៅក្នុងច្បាប់នោះលោកណែនាំថា “ដំណេកជា ខ្នាតឲ្យសម្អាតសម្អាងជា ទើបទេវតារក្សាសិរីសួសី្ត”។

កិរិយា “ដេក” នេះ បើតាមច្បាប់វេជ្ជសាស្រ្តគឺជាឥរិយាធម្មជាតិចាំបាច់ ដែលមនុស្ស សត្វ ទាំងអស់ត្រូវតែប្រព្រឹត្តទៅដោយស្វ័យប្រវតិ្ត ដើម្បីឲ្យរូបកាយបានសម្រាក ជាឱកាស​ឲ្យកោសិកា​ទាំងឡាយផ្សះផ្សាមុខរបួសរបស់ខ្លួនផង និងបង្កើនរូបរាងរបស់ពួកវាផង។  ការសម្រាន្ត8ម៉ោង​ក្នុងមួយថៃ្ង យប់ ដោយទៀងទាត់ អាចនឹងធើ្វឲ្យមនុស្ស ពេញវ័យមានសុខភាពបរិបូណ៌‌។  ប៉ុនែ្តរាល់ការសម្រាកសម្រាន្តរបស់ខែ្មរត្រូវមានរបៀបរបបសមស្របតាមប្រពៃណី ទើប​ដំណេកនេះ​អាចផ្តល់សុខភាពផង និងផ្តល់កិតិ្តយសផងដែរ។  ដំណេកមិនគប្បី​អាចនឹងមានពាក្យដំនៀលថា “អាទ្រមក់ អាកម្ជិល ដេកដូចងាប់ ស៊ីដូចជ្រូក” ។ល។ បុរាណខែ្មរ​តែងប្រដៅកូនប្រុសស្រី​ឲ្យចេះភ្ញាក់ពីដំណេកឲ្យរហ័សរហួន ព្រោះជាការពិត​ណាស់​ទោះជាក្នុងច្បាប់វេជ្ជសាស្រ្តកី្ត ការភ្ញាក់ក្រោកពីព្រលឹម ធើ្វឲ្យអារម្មណ៍​ ប្រាជ្ញា​ស្មារតីស្រឡះស្រឡំភ្លឺស្វាង និងអាចប្រកបការងារអី្វ​បានទាន់ពេលវេលា និងរីកចម្រើនជានិច្ច។  មនុស្សដេកទ្រមក់ ពេលក្រោកឡើងជ្រុលពេល ក៏តាំង​តក់ក្រហល់មីងមាំង បង្កើតជាកង្វល់កំហឹងឈ្លោះទាស់ទែងក្នុងរង្វង់គ្រួសារ បង្កជាវិបតិ្ត អន្តរាយផេ្សងៗជានិច្ចកាល។  ហើយនៅពេលចេញទៅប្រកបការងារអី្វ ក៏ខកខាន​ចាញ់បៀបអ្នកផង​ធើ្វឲ្យសោកស្តាយក្រៃលែង។  ហេតុដូចេ្នះហើយបានជានៅក្នុងច្បាប់ កេរ្តិ៍កាលមានឃ្លាថា “កលខ្ជិលដេកទទូរ​ដល់ថៃ្ងរះពេញពនឺ្ល”, “ដេក យប់កុំដំអក់ឲ្យលង់លក់ក្រៅសុចរិត”។  ក្នុងច្បាប់ប្រុស “ទោះដេកឲ្យរហ័ស ភ្ញាក់មុនចាស់ដាស់ឡើងលុប”, “នឹងដេកកុំទ្រមក់ ឲ្យលង់លក់ក្រៅពីក្បួន បើភ្ញាក់ឲ្យដឹងខ្លួន ឡើងអង្គុយកុំមាត់ខ្លាំង”។  ក្នុងច្បាប់ពាក្យចាស់ “ដេកយប់កុំដេកយូរ ខ្លាចកី្តទុរជនដល់ប្រាណ” ។ល។ ក្នុងការសម្រាកសម្រាន្តបុរាណខែ្មរ តែងណែនាំពីរបៀប​ច្បាប់រៀបរយផេ្សងៗដូចជា មានក្នុងច្បាប់ខ្លះថា “ដេកយប់ឲ្យរាំងទ្វារ ទ្រព្យនានាប្រុងប្រយ័ត្ន…..សំពត់ស្លៀកឲ្យជាប់ កុំឲ្យអាក្រាតក្រៅខ្លួន” ជាដើម។ ច្បាប់ទាំងនេះ​តែងអប់រំកូនចៅ​ឲ្យមានសុជីវធម៌‌ក្នុងដំណេក  អ្នកដេកក៏ត្រូវចេះបិទទ្វារ ឬវាំងនន ព្រមទាំងប្រុង ប្រយ័ត្នតាំងពីសំពត់អាវ ដើម្បីការពារកេរិ៏្តខ្មាសអាថ៌‌កំបាំងផេ្សងៗរបស់ខ្លួន។  ឯអ្នកខាងក្រៅក៏ចេះឲ្យសញ្ញាមុននឹងចូល ទៅដាស់អ្នកដេក  គួរគោះទ្វារ ឬស្រែកហៅពីចម្ងាយ។ ចំពោះមនុស្សដែលកំពុងដេក  កុំគប្បីស្ទុះចូលទៅក្នុងបន្ទប់ ដំណេកក្រៅពីរបស់ខ្លួន សូម្បីជាឪពុកម្តាយ បងស្រី-ប្រុសរបស់ខ្លួនក៏ដោយ ប្រសិនជាគេពុំអញ្ជើញឲ្យចូលទៅទេ  នៅពេលដេកមិនលក់ ឬពេលដឹងខ្លួនម្តងៗ។ ប្រពៃណីខែ្មរណែនាំឲ្យកូនចៅ​ចេះរៀបរយអាកប្បកិរិយាត្រឹមត្រូវ ពោលគឺ កុំបោះជើង​ច្រងេងច្រងាង ហើយប្រយ័ត្នប្រយែងសំពត់អាវ​ កុំឲ្យសើយលាត់របូតចេញ​ពីខ្លួនឲ្យសោះ។  សូម្បីតែទម្លាប់ថ្ងូរ មមើ សង្កៀតធេ្មញ ស្រម៉ុកខ្លាំង ក៏ចាស់ៗពញាក់មិនឲ្យកើតមានក្នុងដំណេកឡើយ។

កូនចៅនៅតូចដែលត្រូវដេកជាមួយឪពុកម្តាយ ឬជីដូន ជីតា បុរាណខែ្មរតែងណែនាំឲ្យ​ដេកទាបជាងចាស់ៗ ដោយបង្កើតរឿងព្រេង “តាព្រេងចាក់ទឹកក្តៅដាក់ក្បាល”។  ក្នុងករណី​ដែលមានដំណេកក្រៅបន្ទប់ ដូចជាក្នុងពិធីបុណ្យទាន ដែលមានភ្ញៀវច្រើន ចាស់ៗប្រយ័ត្នប្រយែង​មិនឲ្យកូនចៅ ដេកសំយ៉ុងជើងមកលើភ្ញៀវចាស់ៗឡើយ។  នៅ​ពេលដេក ទម្រេតមិនទាន់លក់ បើមានព្រះសង្ឃ ឬចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យដើរមកជិតនោះ​ត្រូវក្រោកអង្គុយ ឬអង្កុញជើងគួរសមទើបមាន ចរិយាល្អមួយ។

នៅក្នុងរោងបុណ្យពេលចាស់ៗភ្ញាក់ពីមាន់រងាវក្រោកថ្វាយបង្គំព្រះ កេ្មងៗ បើទោះបី​អត់ងងុយ​​ពីយប់​យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ត្រូវក្រោកចេញពីរោងបុណ្យ​ ចេញទៅរក​កនែ្លងផេ្សង​ ដើម្បីសម្រាក។ មិនគប្បី​អាស្រ័យដំណេកនៅក្នុងវង់ ដែលគេកំពុង​ប្រជុំធើ្វពិធីអី្វមួយឡើយ។

ចំពោះស្រី្តខែ្មរ មានវិន័យក្នុងការដេកខ្លាំងជាងបុរសទៅទៀត ដូចជាតំណមមិនឲ្យ​ដេកផ្គាប់មុខ មិនដេកបែរខ្នងឲ្យបី្ត មិនឲ្យដេកមុនបី្ត ឬក្រោកក្រោយបី្ត មិនឲ្យដេកបំបៅកូន មិនឲ្យដេកគងអន្ទាក់ខ្លា មិនឲ្យដេកចំខែងជើង ។ល។

ប្រពៃណីបរមបុរាណមែនទែនកំណត់ទាំងទិសនៃដំណេកទៅទៀត  គេហាមដាច់ខាត មិនឲ្យ​ដាក់ក្បាលដំណេកទៅទិសខាងលិចឡើយ ព្រោះទិសនេះ​ គេបម្រុងទុកសម្រាប់​ដាក់​ក្បាលដំណេក​របស់សពតែប៉ុណ្ណោះ។  នៅក្នុងផ្ទះ ក្នុងកុដិ គេមិនរៀបចំចុងជើង​ដំណេកទៅចំទិស​សក្ការៈបូជាឡើយ។  ជាទូទៅប្រជាជនខែ្មរនៅជនបទនិយមដាក់ ក្បាលដំណេកទៅទិសខាងត្បូង  ហេតុដូចេ្នះហើយ បានជាផ្ទះនៅស្រុកស្រែចម្ការ ទោះបីមានលទ្ធភាពធើ្វសំណង់បែរ ចំទិសដែលមាន​ខ្យល់បក់ចូលក៏ដោយ ក៏ចាស់ៗ​ទម្លាប់ធើ្វជណើ្តរនិងយ៉ខាងមុខនៅទិសខាងជើងជានិច្ច ព្រោះវាជាទិស ចុងជើង។

ស្រ្តីមានលក្ខណ៍ ឬស្រីគ្រប់លក្ខណ៍

បើតាមវចនានុក្រមខែ្មររបស់សមេ្តចព្រះសង្ឃរាជជួន ណាត បានពន្យល់ថា ស្រ្តីគ្រប់លក្ខណ៍​មានន័យថា ស្រី្តដែលបរិបូណ៌‌ដោយលក្ខណៈល្អ។ តាមច្បាប់ស្រី របស់បណ្ឌិតម៉ឺន មៃ លោកពុំបានកំណត់ថាស្រី្តគ្រប់លក្ខណ៍ត្រូវមាន​លក្ខណៈល្អ ប៉ុន្មានប្រការទេ ។​ប៉ុនែ្ត លោកបានហៅស្រី្តខាតលក្ខណ៍ចំពោះនារីណាដែល​ពុំមានចរិយាល្អក្នុងឥរិយាបទ ដេក ដើរ ឈរ អង្គុយ ឬបង្អាញ ប្ញកដាក់ប្រុសៗ ហើយប្រុសៗបានចិត្តហ៊ានលូកលាន់រូបរាងកាយ  ក្រៅពីនេះលោកបណ្ឌិត បានដាក់ ចេញនូវក្រម សីលធម៌‌ដ៏តឹងរ៉ឹងសម្រាប់ស្រីអំពីការថែរក្សា​ភ្នក់ភ្លើងទាំងបីគឺ :

ភ្លើងក្រៅកុំនាំទៅក្នុង ឲ្យឆេះរីកធំផ្តុំបង្កាត់ ភ្លើងក្នុងមិនប្រុងប្រយ័ត្ន នាំមកបង្កាត់ឲ្យឆេះឯក្រៅ អុជអាលបណ្តាលឲ្យក្តៅ ដាលដល់កូនចៅអសោចិ៍អប្រិយ ។ ភ្លើងមួយនោះរក្សា គឺគុណមាតាបិតាស្ងួនគ្រង ឲ្យនាងធ្វើដោយគន្លង ប្រតិបត្តិកុំឆ្គងនឹងឪពុកម្តាយ។ ភ្លើងមួយកុំ បែងក្រឡា គឺបី្តអាត្មាស្ថិតសេ្ថររួមរ័ក្ស។

ដូចេ្នះភ្នក់ភ្លើងទាំងបីនោះគឺ ទី1-ភ្លើងក្រៅ ភ្លើងក្នុង ពោលគឺស្រីត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន រវាងញាតិសណ្តាននៅក្រៅ ផ្ទះ និងមនុស្សក្នុងផ្ទះ ចៀសវាងនាំពាក្យមិនល្អចុះឡើង ដែលបណ្តាលនាំឲ្យកើតជម្លោះបែកបាក់ ហើយដែលលោកចាត់ ទុកជាភ្នក់ភ្លើងមួយ។  ទី2-ការយកចិត្តទុកដាក់ផ្គាប់ផ្គុនសងគុណឪពុកម្តាយទាំងសងខាង ក៏ជាប្រភពនៃ សុភមង្គលមួយក្នុងរង្វង់គ្រួសារដែរ ព្រោះការខ្វះភាពកក់ក្តៅពីឪពុកម្តាយ ឬឪពុកម្តាយ កេ្មក ក៏ជាភ្នក់ភ្លើងមួយអាចឆាបឆេះ សុភមង្គលគ្រួសារបានដែរ  ។ឯភ្នក់ភ្លើងទី3នោះ គឺត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ ប្រណិបត្តន៍ប្តី ដែលជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុង សុភមង្គលគ្រួសារ។

មិនអាចបដិសេធបានទេ។ សម័យកាលណាក៏ដោយ​លក្ខណៈល្អរបស់ស្រី្ត​ នៅត្រង់​ចំណុចទាំងនេះ​ដែលជាបញ្ហា ធ្វើឲ្យមានការយោគយល់គ្នាក្នុងគ្រួសារ ក្នុងសង្គម ព្រោះការប្រុងប្រយ័ត្ននេះធើ្វឲ្យមានសេចកី្តសុខជានិរន្តរ៍។  ប៉ុនែ្ត អ្វីដែលគួរពិចារណា​នោះត្រង់ថា តើបុរសវិញមិនចាំបាច់រក្សាភ្នក់ភ្លើងទាំងបីទេឬ? ហេតុដូចមេ្តច​ក៏បុរាណលោកប្រដៅតែស្រី្ត?

ការបែងចែកតួនាទីក្នុងផ្ទះមកឲ្យស្រី្តបែបនេះ គឺជាការរើសអើងមួយ តែក្រៅពីនេះ​គួរឲ្យកោតសរសើរណាស់ដែរត្រង់ថា បណ្ឌិតមៃ ប្រដៅស្រីឲ្យខំរៀនច្បាប់ស្រី រៀនត្បាញរវៃឆ្លៀតឱកាសជួយសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ។ ហើយ បើមើលទៅច្បាប់ប្រុសវិញ​នោះយើងឃើញថា លោកក៏មិនបន្ធូរដៃឲ្យបុរសដែរ លោកបានប្រដៅបុរស ឲ្យស្ទុះស្ទារធើ្វការងារក្រៅផ្ទះ ក្នុងផ្ទះសព្វសារពើ សមល្មមឲ្យភរិយាគោរព ប្រណិបត្តិន៍បី្តបានដែរ ព្រោះបើតាមច្បាប់ប្រុសនោះ បី្តល្អមិនធើ្វឲ្យខុសចិត្តប្រពន្ធ ឡើយ។ រាល់កិច្ចការរបស់ខ្លួនត្រូវបំពេញមិនបាច់ប្រពន្ធដាស់តឿនទេ។​លោកក៏ប្រដៅបុរសឲ្យសួរចិត្ត ប្រពន្ធក្នុងការចាយវាយទ្រព្យរបស់ដែរ ថែមទាំងឲ្យ​ប្រុងប្រយ័ត្ននឹងចម្គួតទាំងបី គឺឆ្គួតស្រី ឆ្គួតស្រា ឆ្គួតលែ្បងពាលា ផងដែរ។

និយាយរួមបណ្ឌិតមៃ ក៏បានប្រដៅប្រុសៗឲ្យខ្លួនប្រុសគ្រប់លក្ខណ៍ដែរ គ្រាន់តែការបែងចែកថា អី្វជាលក្ខណ៍ស្រី្ត និងអី្វជាលក្ខណ៍បុរសតែប៉ុណ្ណោះ។ ហើយនេះ ក៏ប្រហែលមកពីសម័យកាលនោះ មនុស្សកំពុងប្រយុទ្ធនឹងជីវិតធម្មជាតិ ជីវិតរស់នៅបែបនោះ វាទាមទារឲ្យប្រុសអ្នកសាច់ដុំធំ ត្រូវតែចេញទៅធើ្វការនៅវាល ហើយស្រីដោយនៅជាប់កូនចៅច្រើន មួយហើយមួយទៀត ព្រោះសង្គមយើងមិនទាន់​យល់ដឹងពីការពន្យារកំណើតបានជាលោកមើលឃើញថា លក្ខណៈ ល្អប្រសើរ​របស់ស្រី្តនោះ គឺត្រូវនៅផ្ទះថែរក្សាកូន និងចេះឆ្លៀតឱកាសធើ្វកិច្ចការក្នុងផ្ទះ​ឲ្យបានប្រពៃនោះ វាជាលក្ខណៈខ្ពង់ខ្ពស់មួយរបស់ស្រី្តទៅហើយ។

នៅក្នុងសៀវភៅជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ឥន្ទបញ្ញាភិក្ខុ ហេង មណីចិន្តា លោកបាននិយាយ ពីភរិយាគ្រប់លក្ខណ៍ត្រង់កម្លាំងទី5របស់ស្រី្តនៅទំព័រទី4ថា “កម្លាំងសីលធម៌‌ គឺការប្រព្រឹតិ្តល្អ ក្នុងបែបបទសីលធម៌‌ក្នុងឋានៈជាភរិយាគ្រប់លក្ខណ៍ ទន់ភ្លន់ សុភាពរាបសា ស្គាល់ខុសស្គាល់ត្រូវ”។ ក្រៅពីនេះលោកបានលើកពី​លក្ខណៈ7ប្រការរបស់ភរិយាដែលឆ្លុះគ្នាទៅនឹង7ប្រការរបស់ស្វាមីដែរនោះគឺ :

1-ពេជ្ឈឃាតស្វាមី ពេជ្ឈឃាតភរិយា

2-ចោរស្វាមី ចៅហ្វាយភរិយា

3-ចៅហ្វាយស្វាមី ចោរីភរិយា

4-បិតាស្វាមី មាតាភរិយា

5-ជេដ្វាស្វាមី អនុជភរិយា

6-ភកី្តស្វាមី ភកី្តភរិយា

7-ទាសាស្វាមី ទាសីភរិយា

ទើបលោក មៀច ប៉ុណ្ណ ទីប្រឹក្សាក្រុមជំនុំទំនៀមទម្លាប់បាននិយាយថា “ខែ្មរឲ្យតមៃ្លទៅលើលក្ខណ៍សម្រាប់ជាគ្រឿងលម្អដល់កូនស្រី  ដើម្បីបានលក្ខណ៍ ឬបានឋានៈជាស្រីគ្រប់លក្ខណ៍។ ខែ្មរនិយមបញ្ចូលកូនក្នុងពិធីមួយហៅថា “ពិធីចូលម្លប់” នៅក្នុងម្លប់មួយរយៈពី3ខែ ទៅ6-9ខែទៅមួយឆ្នាំ គេទទួលផល​បានលក្ខណ៍បីយ៉ាង :

1-រូបលក្ខណ៍, 2-ចរិយាលក្ខណ៍, 3-សមត្ថភាពលក្ខណ៍

ទី1 : រូបលក្ខណ៍មានន័យថា បន្ទុំសម្បុររូបរាងកាយឲ្យល្អផូរផង់នៅក្នុងម្លប់ សម្រាកសុខស្រួលពុំមានប្រកប កិច្ចការធ្ងន់ស្រាលអី្វឡើយ  បរិភោកអាហារបួសនៅរាល់ថៃ្ងមករដូវ ញ៉ាំងឲ្យមានសុខភាពកាន់តែល្អ ព្រមជាមួយនឹង សម្រស់កាន់តែស្រស់ស្អាត។

ទី2 : ចរិយាលក្ខណ៍ : អប់រំសីលធម៌‌រស់នៅឲ្យបានសុភាពរាបសា ទន់ភ្លន់ ស័កិ្តសមជាកូនស្រី ភរិយា ជាមាតា ល្អរបស់ខែ្មរ។

ទី3      :        សមត្ថភាពលក្ខណ៍ : ចេះសព្វកិច្ចការមេផ្ទះ ដាំស្ល ត្បាញរវៃ……។ល។

ក្នុងរឿងផ្កាស្រពោនរបស់លោក នូ ហាច លក្ខណសម្បតិ្តល្អរបស់នាងវិធាវី បានត្រូវរងសម្ពាធតឹងរ៉ឹង បែបប្រពៃណីខាងលើនេះយ៉ាងឥតខ្ចោះ ហើយបានជា​ធើ្វឲ្យនាងសុខចិត្តខាំមាត់ សង្កត់ចិត្តគោរពម្តាយ ក៏ត្រូវតែធ្វើឲ្យបាន រក្សាភកី្តភាពសេ្នហាក៏ត្រូវតែធ្វើឲ្យបាន។

សម្ពាធប្រពៃណីនេះ ធើ្វឲ្យនាងខ្លាចពាក្យតិះដៀលថា ជាស្រីខាតលក្ខណ៍ ជាបុត្រីអកត្តញ្ញូ ជាសង្សារសាវា ស៊ូខាំមាត់អត់ទ្រាំ ចម្បាំងក្នុងឱរ៉ា រហូតក្អួតឈាមស្លាប់។  នាងខ្សឹកខ្សួល តែនឹងហាមាត់ជម្រាបម្តាយតាមយោបល់នេះ ពុំរួច ដោយនាងជាយុវតីស្រគត់ស្រគំ ធ្លាប់មានកិរិយាមាយាទតាមលំអាន​ទំនៀមទម្លាប់បុរាណចាស់ទុំជានិច្ច។  នាងមានសេចកី្ត​អៀនខ្មាសច្រើន មិនហ៊ានចរចា​ពី​​សេចកី្តសេ្នហាសោះឡើយ ប្រការមួយទៀតនាងគិតឃើញថា សម័យនេះ ហួសឱកាសទៅហើយ ទោះនាងប្រកែករឹងរូសដូចមេ្តច ក៏មុខជាយាយនួន​គាត់បែរសមី្តថាទេវិញមិនខានឡើយ។

ក្នុងរឿង “មហោសថ” ព្រះមហោសថជាបុរសរើសប្រពន្ធ លុះបានជួបនឹងនាងអមរា មហោសថបានចោទជា ប្រស្នាជាច្រើនសាសែ្វងយល់ថា អមរាជាស្រីមានបញ្ញា​លើសលប់​នោះ ទើបគាត់សី្តដណឹ្តងជាភរិយា ហើយក្រោយមក នៅពេលដែល​អាចារ្យចិត្តខ្មៅ4រូប​​ ប៉ងបំបែកបំបាក់នាងពីព្រះមហោសថ ដើម្បីយាយីរំលោភបំពាន​លើរាងកាយនាង នាងក៏បានរកវិធី​ធ្វើគន្លឹះយន្ត ផ្ចាញ់អាចារ្យទាំង4នោះឲ្យដល់នូវ​កី្តវិនាស។

ក្នុងរឿង “ចៅស្រទបចេក” នាងកេសមាលា បានសុំពរពីព្រះរាជាឲ្យនាងមានមាត់ទិព្វ​ក្នុងការធ្វើជាសាក្សីឲ្យចៅស្រទបចេក ដែលត្រូវសេដ្ឋីឪពុកនាងធើ្វបាប  ការសុំពរនេះ​ជាប្រាជ្ញាដ៏វាងវៃ ដែលធ្វើឲ្យនាងរក្សាបាននូវចិត្តភកី្ត ចំពោះចៅស្រទបចេក​ជាសង្សារផង និងការសង្គ្រោះឪពុកនាង​ចេញពីទោសឧក្រិដ្ឋផង។

រួមសេចកី្តមក តាមរយៈអក្សរសិល្បិ៍ខាងលើអាចឲ្យយើងសនិ្នដ្ឋាន និងឲ្យនិយមន័យ​ស្រីគ្រប់លក្ខណ៍ថា មិនមែនស្ថិតនៅលើតែកិច្ចការផ្ទះសមែ្បង និងសីលធម៌‌សុភាព​រាបសា​ទន់ភ្លន់រាក់ទាក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែស្រីត្រូវប្រកបដោយការ ឈ្លាសវៃ ការយល់ដឹងលើផែ្នកបចេ្ចកទេស សេដ្ឋកិច្ច កិច្ចការច្បាប់តុលាការទៀតផង ដែលជាខ្នាតលក្ខណៈបរិបូណ៍ របស់ស្រី្ត។

លក្ខណ៍របស់បុរសស្រី្ត

តាមតម្រាបុរាណបានសរសេរថា បុរសដែលប្រកបដោយលក្ខណៈ26ប្រការ ហៅថា​បុរសគ្រប់លក្ខណ៍​គឺ :

1-ឧស្សាហ៍ខ្នះខែ្នងធើ្វការងារ រៀនសូត្រមិនប្រកាន់ខ្លួន

2-មិនចេះលួចប្លន់កេងកិបឆបោក

3-មិនឈ្លានពានចំពោះកូនប្រពន្ធអ្នកដទៃ

4-មិនរំភើបញាប់ញ័រភ័យផេ្តសផ្តាស

5-មិននិយាយកុហកភូតភរឲ្យលើសពីការពិត

6-មិននិយាយត្រាប់ឲ្យគេអៀនខ្មាស

7-បានឮដំណឹងអី្វហើយ វិនិច្ឆ័យសិនទើបជឿជាក្រោយ

8-ធើ្វការងារមិនរួសរាន់ពេក

9-មិនចេះនិយាយបំផ្លើសសើចលេង

10-ចេះទទួលភ្ញៀវពន្លឺមិនរើសមុខ

11-មានថ្នាំកែរោគបម្រុងមិនខ្វះក្នុងពេលត្រូវការ

12-មិនប្រាប់ការណ៍សម្ងាត់ដល់អ្នកដទៃ

13-មិនផ្ញើរបស់ទុកនឹងបុគ្គលមិនគួរផ្ញើ

14-មានចិត្តអត់ធន់តស៊ូមិនរួញរាចំពោះកិច្ចការ

15-មានស្វាមីភកិ្តចំពោះចៅហ្វាយ

16-មិនចេះឡិកឡក់ចំពោះស្រីក្រមុំ

17-ស្គាល់ចំណេញស្គាល់ខាត

18-រកប្រដាប់តុបតែងខ្លួនឲ្យភរិយាបុត្រធីតានិងខ្លួនឯង

19-មិនទិញជឿនូវរបស់ប្រើប្រាស់គ្រប់យ៉ាង

20-ដឹងគុណ តបគុណ សរសើរគុណនៃអ្នកមានគុណ

21-គោរពតាមឱវាទមាតា បិតា ញាតិមិត្ត និងអ្នកប្រាជ្ញ

22-ចេះអត់ទ្រាំស្តាប់នូវពាក្យដែលសី្តបន្ទោសប្រដៅ

23-មានកាយវាចាសមរម្យមិនឆ្គង

24-ឲ្យដំណឹងមនុស្សក្នុងផ្ទះហើយសឹមចេញទៅ

25-ចេះវាយប្រដៅកូនដោយរំពាត់យ៉ាងតូច

26-ខឹងឆាប់បាត់ មិនចងកំហឹងទុក

តើអី្វទៅជាស្រីគ្រប់លក្ខណ៍នោះ?

តាមតម្រាបុរាណបានសរសេរថា ស្រី្តដែលប្រកបលក្ខណៈ31ប្រការ ហៅថាស្រី្តគ្រប់​លក្ខណ៍គឺ :

1-មិនចេះអេចអូចនិយាយដើមគេ

2-ចេះគួរសមទទួលមាតា បិតា និងស្វាមី

3-ដឹងគុណ តបគុណមាតា បិតា ញាតិសណ្តានទាំងពីរខាង

4-មិនចេះដេកថៃ្ង

5-មិនវងេ្វងភេ្លចមុខភេ្លចក្រោយ

6-ចេះថែទាំរបស់ទ្រព្យ

7-មិនផិតក្បត់ស្វាមី

8-មិនចេះប្រច័ណ្ឌស្វាមី

9-គ្មានកលមាយា

10-មិនរំសាយសក់ឲ្យគេឃើញ

11-មានចិត្តអត់ធន់ធ្ងន់ធ្ងរ

12-មានជើងស្រាលមិនទន្រ្ទាំក្ឌុងក្ឌាំង

13-មិនឈរ ឬអង្គុយសមែ្ញងកាយឲ្យគេឃើញ

14-មិនដើរញិកញ៉ក់កាច់រាង

15-ចេះសង្រួមភែ្នក មិនក្រេឡករឡេមរឡាម

16-មានដំណឹងល្អ មិនគ្រលែងកាយ ជំទយគូទ

17-មិនបង់បោយញាក់ស្មា គ្រលែងដើមដៃ

18-មានសំឡេងតិចច្បាស់លាស់

19-មិនចេះឡេះឡោះលេងសើច

20-មិននិយាយផ្តោះផ្តងចំពោះបុរស

21-មិនទម្រន់ធើ្វការណា ធើ្វទាល់តែហើយការនោះ

22-ទៅណាឆាប់ត្រឡប់មកវិញ

23-ចេះទុកដាក់អីវ៉ាន់ក្នុងពេលគួរទុក

24-ចេះរៀបចំផ្ទះសមែ្បង

25-ចេះតុបតែងគឿ្រងឧបភោក-បរិភោក

26-ខ្លាចចិត្តស្វាមី មាតា បិតា ហើយគោរពតាមឱវាទ

27-បរិភោកចំណីអាហារក្រោយមាតា បិតា និងស្វាមី

28-ឈប់បរិភោកមុនមាតា បិតា និងស្វាមី

29-ដេកលក់ក្រោយស្វាមី

30-ភ្ញាក់មុនស្វាមី

31-មានមេត្តាករុណាចេះធើ្វបុណ្យទាន

លក្ខណៈបុរស-ស្រី្តគ្រប់លក្ខណ៍តាមតម្រាបុរាណ ដូចបានជម្រាបជូនខាងលើនេះ បើ​តាម​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ឃើញថា មានលក្ខណៈខ្លះហួសសម័យទៅហើយ  ប៉ុនែ្តទោះបី​យ៉ាងណា​ក៏ដោយ បើបុរស-ស្រី្តណាប្រកបដោយលក្ខណៈដូច បានបរិយាយ​ជាគោលៗមកនេះ បុរស-ស្រី្តនោះ គួររាប់ថាជាមនុស្សគ្រប់លក្ខណ៍ដោយបរិបូណ៌‌។

សាស្រ្តាចារ្យ នួន សុភ័ណ្ឌ វិទ្យាស្ថានពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។

សីល៥ និងកល្យាណធម៌៥យ៉ាង

ពាក់ព័ន្ធនឹងការកើតឡើងនៃមនុស្ស-សត្វក្នុងលោកនេះ សាសនាភាគច្រើន​បានអះអាង​ថា ព្រះ ឬ អាទិទេព របស់ខ្លួនជាអ្នកបង្ក និងបង្កើតភពផែនដី មនុស្ស-សត្វ និង អ្វីៗទាំងអស់នៅលើភពផែនដី។  ចំណែកព្រះពុទ្ធសាសនា មានលក្ខណៈខុសពី​សាសនាទាំងឡាយ ដោយមិនគ្រាន់តែ​មិនបានទទួលស្គាល់ថា ព្រះ ឬអាទិទេពជាអ្នកធ្វើបែបនោះទេ ថែមទាំងបដិសេធ ហើយអះអាងថា ពិភពលោក មនុស្ស-សត្វ និងអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ កើតឡើងដោយហេតុ និង បច្ច័យផេ្សងៗបូកបញ្ចូលគ្នា។  ពេលនេះយើងនឹងលើកយកការបង្កើតមនុស្ស-សត្វ និងលទ្ធផល ដែលមនុស្ស-សត្វទទួលបាននៅក្នុងលោក ហើយមិនបានលើកយក​ការកកើតពីអ្វីផេ្សងទៀត​មកពិភាក្សាឡើយ  ព្រះពុទ្ធសាសនាបានសំដែងទុកមកថា ធម៌‌ដែលបង្កើតអោយមានជីវិតមនុស្ស-សត្វក្នុងលោកមាន5យ៉ាង :

1-អវិជ្ជា បានដល់មហាភូតរូបទាំង4 គឺ ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់

2-តណ្ហា បានដល់សេចក្តីប្រាថ្នា ឬការសេពកាមគុណ

3-ឧបាទាន បានដល់ការប្រកាន់យកនូវខន្ធទាំង5 ឬភព កនែ្លងដែលសត្វកើត

4-កម្ម បានដល់អំពើល្អ ឬអាក្រក់ដែលសត្វបានធ្វើ

5-អាហារ ចំណីដែលមនុស្ស សត្វបរិភោគ។

កាលបើមានធម៌‌ទាំង5យ៉ាងនេះកើតឡើងហើយ មនុស្ស សត្វនឹងអាចកើតមានជីវិត​នៅក្នុងលោកនេះ​បាន។  នេះគឺជាសង្ខារធម៌‌ ពោលគឺច្បាប់ធម្មជាតិ ដែលបង្កើតអោយមាន និងបែងចែកមនុស្ស សត្វ អោយមានខ្ពស់ទាប មាន ក្រ ល្អ អាក្រក់ សុខ និង ទុក្ខ  ។ល។  ទៅតាមកម្មជាគោល ឬជាបច្ច័យដែលសត្វបានធ្វើទុកមកខុសៗគ្នា  ។

អកុសលកម្មបានបង្កើតជីវិតមកត្រឹម :

-មច្ឆាជាតិ រស់នៅក្នុងទនេ្ល បឹងបួរ សមុទ្ទ សាគរដែលមានឧបករណ៍គឺ : ដី ទឹក លំហរអាកាស រុក្ខជាតិ ខ្យល់អុកស៊ីហ្សែន និងជម្រកសម្រាប់ត្រី  ។ល។  ជាគឿ្រងអាស្រ័យ។

-បក្សីជាតិ រស់នៅតាមធម្មជាតិរបស់វាបានព្រោះមានឧបករណ៍គឺ : ដី ទឹក លំហអាកាស រុក្ខជាតិ ខ្យល់អុកស៊ីហែ្សន ចំណីអាហារ ជម្រក និង ស្លាបរបស់វា  ។ល។  ជាគឿ្រងអាស្រ័យ។

កុសលកម្មបានបង្កើតជីវិតមកខ្ពង់ខ្ពស់គឺ :

-មនុស្សជាតិ អាចរស់បានព្រោះមានឧបករណ៍ : ដី ទឹក ភ្លើង ខ្យល់ ចំណីអាហារ​សំលៀកបំពាក់ ទីជម្រក ឬគេហដ្ឋាន ថ្នាំព្យាបាលរោគ សីតុណ្ហភាពគ្រប់គ្រាន់ ធម៌‌ ឬច្បាប់សាសនា សង្គម និង ភាសា  ។ល។

លើសពីនេះទៀត មនុស្សត្រូវមានទំនៀមទំលាប់ ប្រពៃណី សាសនា អក្សរសាស្រ្ត ការប្រកបមុខរបរទទួលទាន ការសិក្សារៀនសូត្រ សិទ្ធិសេរីភាព និងការគោរពច្បាប់  ។ល។  ជាគឿ្រងអាស្រ័យ។

តាំងពីបុរាណកាលមកបច្ចប្បន្នកាល និងរហូតទៅអនាគតកាលខាងមុខទៀត បំណងរបស់​បុគ្គលគ្រប់រូបដែលចង់បានដូចគ្នាគឺ : សេចក្តីសុខ សេចក្តីចម្រើន សន្តិភាព កិត្តិយស នាមឈ្មោះ សេចក្តីថៃ្លថ្នូរ និងការសរសើរ ( លាភ , យស , សុខ និងសរសើរ )  ។ល។  ប៉ុនែ្ត​បំណងប្រាថ្នារួមរបស់បុគ្គលទាំងអស់នោះ មិនអាចកើតឡើងដោយ ឯកឯង ឬដោយព្រះ អាទិទេពណាមួយជាអ្នកបណ្តាល ឬនាំយកមកអោយឡើយ  គឺត្រូវកើតចេញអំពីកម្ម ជាហេតុ​គឺអំពើដែលបុគ្គលទាំងអស់គ្នាបានធ្វើទុកពីខាងដើម និងពេលបច្ចុប្បន្ននោះឯង។  បើយើងធ្វើអំពើល្អ នឹងបានផលល្អ បើធ្វើអំពើអាក្រក់ នឹងបានផលអាក្រក់ (ពេលខ្លះធ្វើអោយគេឃើញថា ទង្វើអាក្រក់ បែរជាបានផលល្អ ហើយទង្វើល្អ បែរជាបានផលអាក្រក់ទៅវិញជាដើម។  ប្រការនេះ ជនជាសប្បុរសគប្បីសិក្សាអោយបានស៊ីជំរៅ ចំពោះទស្សនៈ កម្ម-ផលនេះនៅក្នុងសៀវភៅឈ្មោះ ជំនួយសត្តិ របស់អគ្គបណ្ឌិត ប៊ុត សាវង្ស។   ដូចេ្នះ ដើម្បីអោយសត្វលោកបានទទួលផលល្អ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រាស់អោយយើងទាំងអស់គ្នា (មិនថាជាពុទ្ធសាសនិក ឬ មិនមែនជាពុទ្ធសាសនិក ) ខិតខំរក្សាសីលទាំង5គឺ :

1-មិនត្រូវសំលាប់សត្វ បំបាត់ជីវិតមនុស្ស-សត្វដទៃ

2-មិនត្រូវកាន់យកទ្រព្យរបស់អ្នកដទៃ ដែលគេមិនបានអោយដោយកាយ ឬដោយ​វាចា ឬកឹបកេង ទ្រព្យអ្នកដទៃ

3-មិនត្រូវសេពកាមគុណចំពោះបុរសស្រ្តីដែលមានម្ចាស់ហួងហែងរក្សា

4-មិនត្រូវនិយាយកុហក ភូតភរ ឆបោកអ្នកដទៃ

5-មិនត្រូវសេព ផឹក ហិត ជក់ គឿ្រងញៀនស្រវឹងគ្រប់ប្រភេទ

សីលទាំង5យ៉ាងនេះ គឺជានាវាសម្រាប់សត្វលោកជិះឆ្លងសមុទ្ទសាគរ គឺវាលវដ្តសង្សារ អោយរួចផុតពីការលិច​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​លង់ក្នុងទឹក និងសត្វសាហាវមានក្រពើ ឆ្លាម ជាដើម។

-ការមិនសំលាប់ជីវិតបុគ្គលដទៃ ធ្វើអោយសង្គមសុខសាន្ត

-ការមិនលួចប្លន់ កេងប្រវ័ញ្ចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ ធ្វើអោយសង្គមមនុស្ស​មានទំនុកចិត្តគ្នា។

-ការមិនសេពកាមគុណចំពោះបុរសស្រ្តី​ ដែលមានម្ចាស់ហួងហែងរក្សា ឈ្មោះថា​ធ្វើ​អោយ​​សង្គមមនុស្ស មានសុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ លុបបំបាត់ការជួញដូរមនុស្ស ចាប់រំលោភ អំពើហឹង្សា ឬការជះទឹកអាស៊ីដដាក់គ្នា  ។ល។

-ការមិននិយាយកុហកធ្វើអោយសង្គមមនុស្សមានទំនុកចិត្ត និង មានជំនឿចំពោះគ្នា​នឹងគ្នា ហើយមានចិត្តស្មោះត្រង់។

-ការមិនសេពគឿ្រងញៀនស្រវឹងឈ្មោះថា លុបបំបាត់ចោល​ ការជួញដូរ​គឿ្រងញៀន​គ្រប់ប្រភេទ ធ្វើអោយមនុស្សមានបញ្ញា មានការយល់ត្រូវ និងគោរពគ្នា​ទៅវិញទៅមកនៅក្នុងសង្គម។

អ្នកមានសីលបៀ្របដូចជារថយន្ត ឬទោចក្រយានយន្ត​ ដែលយើងទិញហើយមានពន្ធ​ត្រឹមត្រូវ មានស្លាកលេខ មានកញ្ចក់ មានពាក់មួកសុវត្ថិភាព ចេះគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍ត្រឹមត្រូវទាំងអស់នោះ ធ្វើអោយយើងអាច បើកបរ​ធ្វើចរាចរ​នៅក្នុងទីក្រុងដោយមិនមាននគរបាលណាមកឆាឆៅបានឡើយ។

សីលទាំង5នេះអាចកើតឡើងបានដោយអាស្រ័យលើកល្យាណធម៌‌ទាំង5យ៉ាងគឺ :

1-ទើបមិនសំលាប់សត្វដទៃ ( មានមេត្តា )

2-មានការចិញ្ចឹមជីវិតដោយប្រពៃ ទើបមិនលួចប្លន់ កេងប្រវ័ញ្ជ ប្រព្រឹត្តសំណូកសូកប៉ាន់ ( សម្មាអាជីវោ )

3-មានការត្រេកអរតែចំពោះភរិយា ស្វាមីរបស់ខ្លួនទើបមិនប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម  (សទារសន្តោស)

4-មានការនិយាយពិត ទៀងត្រង់ ទើបមិនកុហក ( សច្ចៈ )

5-មានការមិនប្រមាថ ទើបមិនផឹកទឹកស្រវឹង នាំមកនូវបញ្ញា ( អប្បមាទៈ ) ។

សរុបសេចក្តីមក សីលទាំង5នេះ អាចជួយអោយសង្គមមនុស្សមានសុខសន្តិភាព វឌ្ឍនភាព ការគោរពសិទ្ធិ មានទំនុកចិត្ត មានក្តីសង្ឃឹម និង មានជំនឿចំពោះគ្នា នឹង គ្នាតរៀងទៅ៕

ការយកពន្ធផ្ទះនិងតំឡើងថ្លៃពន្ធយានយន្តគ្រប់ប្រភេទ

តាមសេចក្តីព្រាងច្បាប់ហិរញ្ញវត្ថុឆ្នាំ២០១០ ដែលក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុកំពុង​ដាក់​ស្នើទៅសភាបានបង្ហាញឲ្យដឹងថានៅឆ្នាំ២០១០ខាងមុខនេះ រដ្ឋនឹងយកពន្ធលើ​អចលន​ទ្រព្យទាំងអស់រួមមានដីធ្លី ផ្ទះសម្បែង អគារផ្សេងៗ ដោយគិតយកជាប្រចាំឆ្នាំ និងយក​ពន្ធក្នុងអត្រា ០,១% នៃតម្លៃផ្ទះ​ លើកលែងអចលនទ្រព្យផ្ទះរបស់ស្ថានទូត​ អង្គការអន្តរជាតិ​ និងទីកន្លែងសាសនា។ ការយកពន្ធនេះនឹង ចាប់ផ្តើមអនុវត្ត​នៅថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា ខាងមុខនេះ ដោយយកពន្ធលើផ្ទះ​ដែលមានតម្លៃ​លើស១០០លានរៀល រឺ ពី ២៤០០០ ទៅ​ ២៥០០០ដុល្លារ។

ចំពោះការយកពន្ធលើយានយន្តគ្រប់ប្រភេទវិញ គឺត្រូវតំឡើងលើថ្លៃពន្ធប្រចាំឆ្នាំដែល​ធ្លាប់បង់១០០%។ ហើយនឹងត្រូវបានអនុវត្តនៅថ្ងៃទី៣០ វិច្ឆិកាខាងមុខនេះដូចគ្នា៕

Just want to say a very special HELLO with U all

អារម្មណ៍ធុញទ្រាន់(Stress)

Less chat, less meet, less joke, less miss call, less calling each other to all my friend! So stress now, where are all my friend? Why are they so quiet with me? I feel bored nas na…..មិត្តភក្ត្រិទាំងអស់របស់ខ្ញុំឥឡូវដូចជាស្ងាត់សូន្យឈឹងដល់ហើយ​ធ្វើឲ្យខ្ញុំឯកោមានអារម្មណ៍ថាធុញទ្រាន់ខ្លាំងណាស់។ តើពួកគេនឹកខ្ញុំខ្លះរឺអត់ហ្ន៎! ឈឺក្បាល​ដល់ហើយមិនចង់គិតច្រើនទេ តែមិនគិតក៏មិនបានវាចេះតែនឹកឃើញ។

កត្តាជោគជ័យ និងទីផ្សារការងារសំរាប់ជនពិការ

នៅក្នុងសង្គមខែ្មរ ក៏ដូចជាប្រទេសដ៍ទៃផេ្សងៗទីផ្សារការងារជាកត្តាមួយដ៍សំខាន់បំផុត សំរាប់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ និងជនពិការ ប៉ុនែ្តអី្វដែលជាបញ្ហាចោទនោះគឺទីផ្សារកាងារ មានភាព តូចចង្អៀតសំរាប់ជនពិការនូវឡើយ។

ហេតុអ្វីបានជាទីផ្សារការងារមានភាពតូចចង្អៀតចំពោះជនពិការ?

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើងសំរាប់ជនពិការមានការលំបាកក្នុងការ សែ្វងរក ការងាធ្វើខ្លាំណាស់ជាពិសេសជនពិការដែលមានជីវភាពក្រីក្រដែលមកពីតាម បណ្តាខេត្តនានា ចំណេះដឹងរបស់ពួកគាត់នៅមានកំរិត។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្នោះលំហូរនៃ ពត៌‌មានក៏មិនទាន់ហូរចូលអោយបានស្រោចស្រប់នៅតាមតំបន់រស់នៅរបស់ពួកគាត់ ផងដែរ។ ម៉្យាងវិញទៀតនៅតាមបណ្តាក្រុមគ្រួសារមួយចំនួនធំនៅមិនទាន់យល់ដឹងពីពត៌‌មាន ផេ្សងៗ ដូចនេះហើយក្រុមគ្រួសារ ទាំងនោះគ្មានការលើកទឹកចិត្ត និងជំរុញអោយកូនៗ មានការយល់ដឹងអោយបានស៊ីជំរៅទៅ នឹង កក្តាជុំវិញខ្លួន ជាពិសេសចំណេះដឹងដែល ជាយានឈានទៅរកភាពមានការងារធ្វើនៅឡើយ។

បើគិត​អំពីស្ថាប័នមួយចំនួនក៏នៅមានការរើសអើងមកលើជនពិការក្នុងវិស័យការងារ បើទោះជា មានការផ្តល់ឱកាសក៏នៅមានចំនួនតិចតួចដែរ។ ហេតុនេះសូមអ្នកគិតថា ដំណើរជីវិត របស់ មនុស្សមា្នក់ៗអាចទទូលបានជោគជ័យ ឬបរាជ័យវាក៏អាស្រ័យ ដោយកត្តាច្រើនយ៉ាង។

តែផ្ទុយទៅវិញមានបុគ្គលជាជនមិនពិការ មានជីវភាពធូរធារ ក្រុមគ្រួសារមានការយល់ ដឹងខ្ពស់ មានការអប់រំល្អ មានលទ្ធភាពក្នុងការក្រេបយកចំណេះដឹងបានខ្ពង់ខ្ពស់ហើយ នោះបែរជាធ្វើអោយជីវិតរបស់ខ្លួនមិនទទួលបាននូវអ្វីដែលគ្រួសារ និងសង្គមចង់បាន នោះទេ ហើយបុគ្គលខ្លះទៀតបានទទួលនូវអ្វីដែលជាទីសាកសមហើយនោះ តែមិន បានអោយតំលៃ និង ទទួលយកវាដោយការព្យាយាម តែបែរជាទទួលយកដោយការ នឿយណាយ និងធុញទ្រាន់ ទៅវិញ តែកក្តាទាំងនេះវាក៏អាស្រ័យទៅលើចំណង់ ចំណូលចិត្តរបស់បុគ្គល និងជាការ ប្រាថ្នាចង់បានរបស់បុគ្គលម្នាក់ ដើម្បីអោយ ទទួលបានជោគជ័យក្នុងជីវិត។ ភាពជោគជ័យ​ជាអ្វីដែលមនុស្សគ្រប់រូបចង់បាន ត្រូវការ និងកំពុងសែ្វងរក ហើយឱកាសនៃភាពជោគជ័យ គឺកំពុងបើកទ្វារចំហរសំរាប់មនុស្ស គ្រប់រូប ប៉ុនែ្តផ្ទុយទៅវិញយើងឃើញថា អ្នកដែលទទួលបានភាពជោគជ័យ នៅមាន ចំនួនតិចតួចនៅឡើយ ជាពិសេសជនពិការគ្រប់រូបលទ្ធផលសុទ្ធតែកើតចេញពី សកម្មភាព តែគ្រប់សកម្មភាពមិនមែនសុទ្ធតែទទួលបានលទ្ធផលដូចការរំពឹងទុក បើសិនសកម្មភាពនោះជាសកម្មភាពខ្វះការយល់ដឹង ការធ្វើសកម្មភាពខ្វះការយល់ដឹង ប្រៀបបាន ព្រះច័ន្ទដែលត្រូវបាំងដោយពពក បើទោះជាព្រះច័ន្ទនោះខំបពោ្ចញជះពន្លឺ នៅលើផែនដីយ៉ាងណា ក៏ផែនដីនៅតែមិនអាចទទួលពន្លឺបានគ្រប់គ្រាន់ ផែនដីនៅតែ ងងឹត ផែនដីនៅតែព្រឹលៗ ការធ្វើការងារដោយខ្វះការយល់ដឹងបៀ្របដូចជាការដើរ ដោយវងេ្វងផ្លូវ បើទោះជាខំ ដើរដោយចំ ណាយកំលាំងកាយ និងពេលវេលាដ៏ច្រើន សន្ទឹកសន្ទាប់ តែនៅតែទៅមិនឆ្ងាយពីទីចាប់ផ្តើម តែផ្ទុយទៅវិញការដើរដោយដឹងផ្លូវ មួយថៃ្ង បានចម្ងាយវែងឆ្ងាយជាងការដើរដោយវងេ្វងផ្លូវអស់ មួយជីវិត ការធ្វើការងារ ដោយដឹងផ្លួវ ដឹងវិធី ដឹងរបៀប ដឹងគន្លឹះ ដឹងរូបមន្តមួយឆ្នាំ ប្រសើរជាងធ្វើការងារ តាមយថាកម្មអស់មួយជីវិត។

តើយើងត្រូវធ្វើដូចមេ្តច ដើម្បីទទួលបានការងារមួយដ៏សមស្រប ហើយឈានទៅរកភាពជោគជ័យ?

1,​ ការកំនត់គោលដៅៈ មុននឹងធ្វើអ្វីអ្នកត្រូវកំនត់គោលដៅរបស់អ្នកអោយបានច្បាស់លាស់ជាមុនសិនថា អ្នកចង់បានអ្វី និងមានគោលបំណងបែបណា     មនុស្សភាគច្រើនរមែងតែងតែធេ្វស ប្រហែសក្នុងការកំនត់គោលដៅរបស់ខ្លួន ការកំនត់គោលដៅគីជារឿងដ៍សំខាន់ វាជា មុខសញ្ញា ឬជាការលើទឹកចិត្តរបស់អ្នកផ្ទាល់ ហើយអាចនាំអោយអ្នកទទួលបាន ជោគជ័យ ដូចនេះគួរតែ រៀបចំដំណើរជីវិតប្រកបដោយភាពឆ្លៀសវៃ។

2,ការជ្រើសរើសមុខជំនាញៈ អ្នកគួរតែរធ្វើការជ្រើសរើសមុខជំនាញ ឬវិជ្ជាជីវៈ មួយដ៍ពិតប្រាកដ ហើយដែលសាកសមទៅនឹងគោលបំណង ប្រសិនបើអ្នកទទួលការ អប់រំដែលអ្នកចូលចិត្ត អ្នក នឹងមានការរីករាយក្នុងការសិក្សាមុខជំនាញនោះ ហើយអ្នក និងមានភាពឆ្លាតវៃលើមុខជំនាញ នោះការសិក្សានឹងទទួលបាននូវភាពជោគជ័យ ជាក់ជាពុំខាន់ ហើយវាពិតជាមានសារៈសំខាន់ទៅនឹងសមត្ថភាពរបស់អ្នកចំពោះ ជនពិការដែលនៅតាមបណ្តាលខេត្ត និងតំបន់ដាច់ស្រយាលដែល មានជីវភាពក្រីក្រ ពុំទាន់ទទួលបានពត៌‌មានគ្រប់គ្រាន់នូវឡើយ ហើយការជ្រើសរើសមុខជំនាញនេះ ក៏វាមិនអាស្រ័យទៅលើការជ្រើសរើសនូវមុខជំនាញណាមួយដែលយើងគិតថាទាល់តែ មានការសិក្សាបានខ្ពង់ខ្ពស់នោះទេ។ ការសិក្សាគឺបៀ្របបាននឹងការសាបព្រួសនូវគ្រាប់ ពូជ ហើយការសិក្សារៀនទាំងអស់ក៏មិនប្រាកដថាទទួលបាននូវផែ្លផ្កាដែរ បើលុះណា យើងមិនខិតខំប្រឹង ប្រែងក្រេបជញ្ជក់នោះ ប្រសិនបើជំនាញដែលយើងទាំងអស់គ្នា បានជ្រើសរើសនោះវាមានរយះ ពេលវែង ឬរយះពេលខ្លីក៏ដោយ យើងខិតខំនឹងប្តេជ្ញា ថានឹងធ្វើអោយបាន នោះយើងនឹងទទួលបាននូវចំណេះវិជ្ជាមួយដ៏ជាក់លាក់ក្នុងការ ចាប់យកឱកាសការងារមួយដ៏ត្រឹមត្រូវ នីងសមស្របទៅនឹងអ្វីដែលយើងបានរំពឹងទុក ជាមុន។

នៅពេលដែលយើងទទួលបានការងារហើយ តើយើងត្រូវរក្សាការងារ និងរៀបចំអប្បកិរិយាយ៉ាង​ដូចម្តេច?

-​ បុគ្គលិកលក្ខណៈរីករាយ នេះជាកក្តាដ៏សំខាន់ក្នុងការរៀបចំនូវអប្បកិរិយារបស់ យើងដើម្បីរក្សាការងារអោយអោយបានយូរអងែ្វងរាល់សមិទ្ធិផលទាំងអស់កើតឡើង ពីការខិតខំប្រឹងប្រែងតែការខិតខំប្រឹងប្រែងមិនមែនសុទ្ធតែទទួលបានផលសម្រេចនោះ ទេ ប្រសិនបើ ការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់យើងមិនមានការរីករាយ ព្រោះរាល់សកម្មភាព ដែលយើងធ្វើវាក៏ទាក់ទង នឹងផ្លូវអារម្មណ៍ បើយើងមានអារម្មណ៍ល្អ គឺអាចអោយយើង មានទឹកចិត្តក្នុងការធ្វើការងារ ព្រមទាំងមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយអ្នករួមការងារ។

-       ឆន្ទៈចំពោះការងារ នៅពេលយើងមានឆន្ទៈចំពោះការងារ នាំអោយយើងមាន អារម្មណ៍ផ្តោតទៅលើការងារ មនុស្សយើងនៅមានការងារជួបនឹងភាពស្មុគស្មាញ ហើយបើ យើងគិតថាលំបាកធ្វើមិនកើត ហើយបែរជាបោះបង់វាចោល ឬក៏ទៅចាប់យក ការងារដ៏ទៃទៀត នោះ ឆន្ទៈចំពោះការងារនឹងមិនមាននៅក្នុងខ្លួននោះទេ តែបើយើង ជួបនឹងការលំបាកជាមួយនឹង ការងារ ហើយយើងខិតខំរិះរកមធ្យោបាយដើម្បីធ្វើវា អោយបានសំរេចនូវការងារ នេះហើយគឺជា ឆន្ទៈរបស់យើងពិតប្រាកដ។

-       យកចិត្តទុកដាក់ចំពោះការងារ មនុស្សដែលបរាជ័យក្នុងការងារមិនមែនជាការ គ្មានសមត្ថភាពធ្វើការនោះទេ តែដោយសារតែយើងមិនមានការយកចិត្តទុកដាក់ ពិតប្រាកដ ព្រោះយើងគិតថាការងារនោះតូចតាច មិនសំខាន់ គ្មានតំលៃ និងគិតទៅ តាមទំហំទឹកប្រាក់ច្រើន ឬក៏តិច។​ យ៉ាងណាមិញក៏មានបុគ្គលមួយចំនួនជួបនឹងការ បរាជ័យក្នុងការងារ មិនបានឡើងឋានៈ    មិនទទួលនូវភាពជោគជ័យ ព្រោះគិតថា ការងារតូចទាបមិនសមទៅនឹងឋានៈរបស់ខ្លួន តែនៅលើលោកនេះគ្មានការងារណា ដែលតូចទាបទេ គឺមានតែមនុស្សទេដែលជាអ្នកកំណត់អោយ ហើយការងារក៏យើង ត្រូវតែរៀនពីទាបមកខ្ពស់ផងដែរ ទើបអាចឈានទៅរកភាពខ្ពង់ខ្ពស់បាន ហើយ ភាពបរាជ័យរបស់មនុស្សគឺជាការមិនយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងការងាររបស់ខ្លួន។

-       ភាពស្មោះត្រង់ចំពោះការងារ មានន័យថា រាល់បុគ្គលិកទាំងអស់បានបំរើការងារ ត្រូវមានទឹកចិត្តស្មោះត្រង់ទៀងទាត់ចំពោះស្ថាប័នរបស់រួមទាំងពេលវេលា និងទ្រព្យ សម្បត្តិ មិនត្រូវធ្វើការកឹបកេង ឬយកចំណេញទៅលើស្ថាប័នដែលខ្លួនកំពុងតែបំរើ ការងារនោះទេ តែ នៅពេលដែលយើងមានជំនឿជឿជាក់ទៅលើខ្លួនរបស់យើងថា យើងប្រាកដជាមានចិត្តស្មោះត្រង់ ចំពោះស្ថាប័ន រាល់ការបំពេញភារកិច្ចក៏មានដំណើរ ការរលូនទៅមុខ ហើយចំពោះផលកំរ៉ៃដែល យើងនឹងទទួលបាននោះក៏ជាការគាប់ ប្រសើរទៅតាមកំលាំង និងទឹកចិត្តរបស់យើងផងដែរ។

-       ភាពតស៊ូព្យាយាមខិតខំប្រឹងប្រែងអត់ធ្មត់ គ្រប់ការងារទាំងអស់នៅពេលចាប់ ផ្តើមដំបូងគឺតែងតែលំបាក និងជួបនៅឧបសគ្គមករារាំងជានិច្ច ហើយជារឿយៗ មនុស្សតែងតែគិត ថាវាជារនាំងមកបាំងអោយយើងមានការលំបាក តែតាមការពិតការ លំបាកទាំងអស់ដែលបានកើត ចំពោះមុខរបស់យើង វាគឺជាមេរៀនដ៏ល្អសំរាប់អោយ យើងចេះកែចៃ្នលំអរអោយបានល្អ ហើយក៏គ្មានភាពជោគជ័យណាដែលទទួលបាន ដោយគ្មានជួបភាពបរាជ័យដែរ តែផ្ទុយទៅវិញគឺ អាស្រ័យទៅលើបុគ្គលគ្រប់ៗរូប មានចិត្តតស៊ូ និងព្យាយាមអត់ធ្មត់ធ្វើនូវកិច្ចការទាំងអស់នោះ ទើប អាចទទួលបាននូវ លទ្ធផលមួយយ៉ាងជាក់លាក់។

-       ការអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពបនែ្ថមជាប្រចាំ រាល់បុគ្គលទាំងអស់បើទោះជាមានការ ខិតខំប្រឹងប្រែងធ្វើការងារយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុនែ្តប្រសិនបើយើងមិនបានធ្វើការ អភិវឌ្ឍន៍ចំណេះ ដឹងរបស់យើងបនែ្ថមទេនោះ លទ្ធផលដែលទទួលបាន ក៏មិនទាន់ ល្អប្រសើរដែរ ដូចេ្នះបើទោះជា យើងកំពុងមានការងារធ្វើ មានដំណេះដឹងរួចក៏ដោយ គប្បីចេះធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍នូវចំណេះដឹងជា ប្រចាំ ជារៀងរាល់ថៃ្ង រាល់ពេលវេលា  ដើម្បី​ទទួល​ បានលទ្ធផលដែលយើងមិនធ្លាប់មានពីមុនមក លុះត្រាតែយើងមានសមត្ថភាព ថ្មី​​ ដែលយើងមិនធ្លាប់មានពីមុន ហើយសមត្ថភាពនោះយកមក ធ្វើការងារ យកទៅ ធ្វើសកម្មភាពទើបចេញជាលទ្ធផលថ្មីដែលយើងមិនធ្លាប់ទទួលបានពីមុន។​ ដូចនេះ ត្រូវតែអភិវឌ្ឍន៍សមត្ថភាពជាប្រចាំ អភិវឌ្ឍន៍ទៅលើជំនាញរបស់យើង  ដោយរៀនពី ការងារដែលយើងកំពុងតែធ្វើ រៀនពីការងារដែលយើងបានធ្វើ រៀនការងារដែលយើង នឹងធ្វើ រៀនពីការងារ រៀនពីបទពិសោធន៍ដែលអ្នកដ៏ទៃកំពុងតែធ្វើ  ដូចេ្នះយើងត្រូវតែ រៀន ដើម្បី អភិវឌ្ឍន៍នូវចំណេះដឹងយីង ហើយយកសមត្ថភាពនោះទៅធ្វើការងារ។

ថ្នាំយ៉ាម៉ា

យ៉ាម៉ាមិនមែនជាជំរើសទិព្វ ឫជាថ្នាំពេទ្យដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់ដូចថ្នាំអាស្ពីរីននោះទេ។ វាជាសារធាតុគីមីដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលធ្វើឡើងដោយមនុស្ស។ គ្រឿងផ្សំរបស់វារួមមាន​ថ្នាំពុល​ដែលមនុស្សប្រើមិនមែន​ សំរាប់តែដាក់សំលាប់កណ្តុរ​នោះទេ តែគឺសំលាប់​មនុស្សផ្សេងទៀត ។ គ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាអ្នកនោះ​អស់សង្ឃឹម​​យ៉ាងណា ដែលទៅផឹកទឹកសំអាតលូ ផឹកប្រេងកាត ទឹកអាស៊ីត អាគុយ ឫអាម៉ូញក់នោះទេ ។ប៉ុន្តែសារធាតុរាវតុកស៊ីកទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើនៅក្នុងការផលិត​ថ្នាំយ៉ាម៉ា។ រួមជាមួយសាំង  ថ្នាំប្រឆាំងភាពត្រជាក់ និងជាតិអាស៊ីតដទៃច្រើនទៀ​ត ដែលសារធាតុរាវទាំងនេះ គេយកទៅដាំរំងាស់ក្លាយជាសារធាតុគីមីផលិតថ្នាំយ៉ាម៉ា ។
បន្ថែមពីនេះ ក៏នៅមានសារធាតុរឹងជាច្រើនទៀត ដូចជាជីត្រូវបានគេប្រើរួមផ្សំផងដែរ។​ជីគឺជាសារធាតុផ្សំមួយក្នុងចំណោម សារធាតុផ្សំធម្មជាតិមួយចំនួនដែលត្រូវបាន​ប្រើក្នុងការផលិតនេះ។ សារធាតុផ្សំធម្មជាតិមួយទៀតគឺប្រេងដែលបានមក ពីដើមម្រះព្រៅព្រៃ sassafras ។ជាការពិតសារធាតុនេះមិនមែនសំរាប់មនុស្ស ឫក៏សត្វនោះទេ ។ ជីគឺជាផលិតផលកែច្នៃឡើងវិញនូវកាកសំណល់សត្វ។ អ្នកផលិតយ៉ាម៉ាមិនផ្សព្វផ្សាយថាពួកគេបានដាក់លាមកសត្វទៅក្នុងធុងលាយថ្នាំ​របស់គេនោះទេ ព្រោះទស្សនៈដែលថាមនុស្សលេបថ្នាំយ៉ាម៉ាធ្វើពីលាមក ជ្រូក,សេះ ឫគោ វាមិនមែនជាបច្ចេកទេសសំរាប់ការងារទីផ្សារនោះឡើយ ។ ប្រេងដែលបានទទួល​មកពីឫស sassafras គឺគេប្រើដើម្បីធ្វើសាប៊ូ ។ វាក៏ត្រូវបានគេប្រើជាសារធាតុផ្សំសំខាន់ មួយក្នុងការផលិតទឹកអប់កូឡូញ និងទឹកអប់ផ្សេងទៀតរហូតដល់ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវ​រកឃើញថាវាអាចបង្កជំងឺមហារីក ។ រោងចក្រផលិតសាប៊ូ និងទឹកអប់នៅប្រទេស​ភាគច្រើន ឈប់ប្រើគ្រឿងផ្សំមួយនេះទៀតហើយ ។ ប៉ុន្តែអ្នកផលិតយ៉ាម៉ាបន្តទិញ​វារាប់តោន ។ ឯអ្នកគីមីវិទ្យាដែលផលិត Estasy ក៏បន្តទិញវាដែរ ។អ្នកផលិត​ថ្នាំ​​យ៉ាម៉ា​មិនបានខ្វល់ថាអតិថិជនរបស់គេលេបចូលនូវសារធាតុដែលអាចបង្កជំងឺមហារីកនោះ​ទេ។គេមិនបារម្ភថាអាចនឹងត្រូវគេប្តឹងឫត្រូវជួយទទួលខុសត្រូវចំពោះរឿងនេះនោះទេ។ សូមបញ្ជាក់ជាថ្មីម្តងទៀត ការលាយជីទៅក្នុងយ៉ាម៉ាគឺជា អ្វីដែលអ្នកគីមីវិទ្យាថ្នាំញៀន​មិនចង់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បានដឹង ។ ស្ទើរតែគ្រប់គ្រឿង​ផ្សំសំរាប់ផលិតថ្នាំយ៉ាម៉ាគឺគួរឱ្យ​ខ្ពើម ឫអាចបណ្តាលឱ្យស្លាប់ ឫក៍ទាំងពីរ ។ ប៉ុន្តែសារធាតុ ទាំងនោះគឺមិនមែនជាវត្ថុ​សំខាន់​ដែលផ្តល់ឱ្យយ៉ាម៉ានូវឥទ្ធិពលពេញទីរបស់វានោះទេ ។ យ៉ាម៉ាគឺមេតំហ្វេតាមីន ឫក៏ឲ្យត្រឹមត្រូវជាងនេះ គឺមេតំហ្វេតាមីនខ្លាំង ។សារធាតុផ្សំសំខាន់បំផុតរបស់វាគឺថ្នាំ​បំបាត់រោគក្អក ដែលមានឈ្មោះថា ephedrine ឫម្យ៉ាងទៀតឈ្មោះ Pseudephedrives ។ ​ទាំងនេះគឺជាសារធាតុដែលមនុស្សមិនចង់លេប លើកលែងតែគេត្រូវការវា ។
អ្នកចំអិនថ្នាំយ៉ាម៉ាយកថ្នាំក្អកទាំងនោះហើយ ចាក់វាចូលទៅក្នុងបំពង់អាស៊ីត ទឹកសំអាតលូ ប្រេង ហើយកូរវា រហូតបាននូវសារធាតុគីមីថ្មីមួយគឺ chloroephdrine ។
chloroephedrineគឺជាផលិតផលមូលដ្ឋានដែលត្រូវបានគេយកមកផលិតថ្នាំយ៉ាម៉ា។​វាធ្វើឱ្យបេះដូងលោត ដូចភាពកក្រើកដែលបណ្តាលមកពីអាគុយ។​វាធ្វើឱ្យប្រពន្ធ័ដង្ហើម​តឹងថប់ហើយដុតកំដៅ​ប្រពន្ធ័គ្រឿងក្នុងរបស់មនុស្ស ដែលធ្វើឱ្យ រាងកាយមនុស្ស​លែងដឹងពីកំដៅដែលរាងកាយរក្សាការពារពីការចំអិនខ្លួនឯង ។ ល្បាយកំរិតខ្តស់នៃ chloroephedrine ទៅក្នុងការលាយថ្នាំយ៉ាម៉ាគឺអាចផលិតថ្នាំដែលមានប្រសិទ្ធិភាព ខ្ពស់។ ជាការពិតណាស់ដែលអ្នកផលិត អ្នកជំរុញ និងឈ្មួញថ្នាំយ៉ាម៉ា មិនចង់ឱ្យ​អតិថិជន​​ដែលទិញនិងប្រើប្រាស់ថ្នាំគ្រាប់តូចនេះដឹងពីរឿងនោះទេ។នេះជាហេតុផល​មួយក្នុងចំណោមហេតុផលពីរដែល​អ្នកផលិតថ្នាំយ៉ាម៉ាស្រោបថ្នាំនេះ ហេតុ ផលទីពីរគឺដើម្បីទីផ្សារគេបិទបាំងនូវសារធាតុគីមីហើយបិទបាំងនូវថ្នាំពុលដែលនៅ​ខាងក្នុង។ ហេតុផលមួយទៀតគឺ ហេតុផលទីបីហើយជាហេតុផលដែលបង្កប់នូវភាព​លោភលន់គឺដើម្បីធ្វើឱ្យក្មេងៗចាប់អារម្មណ៍​លើគ្រាប់ថ្នាំទាំងនេះ។ក្មេងៗគឺជាកត្តា​កំណើនទីផ្សារដ៍ធំសំរាប់ឈ្មួញយ៉ាម៉ាហើយដើម្បីទាក់ទាញពួកក្មេងៗឱ្យបានកាន់តែ​ច្រើនថែមទៀតនោះអ្នកផលិតថ្នាំយ៉ាម៉ាបានបោះពុម្ភជារូបភាពតុក្កតា ផ្សេងៗឫជាមុខ​សប្បាយ​រីករាយផ្សេងៗ ។ពួកក្មេងៗមិនបានដឹងពីអាថ៌កំបាងនៅពីក្រោយ​រូបតុក្តកា​ញញឹមទាំងនោះទេ ៕

ថ្ងៃសុក្រ ទី១៣

ចូរចងចាំថា ខែណាដែលចាប់ផ្តើមដោយថ្ងៃអាទិត្យ ខែនោះនឹងមានថ្ងៃសុក្រទី១៣។​តាមប្រក្រតិទិនសកលដែលយើងប្រើសព្វថ្ងៃនេះក្នុងមួយឆ្នាំយ៉ាងហោចណាស់មាន​ខែណាមួយនោះមានថ្ងៃសុក្រទី១៣,​ហើយយ៉ាងច្រើនបំផុតឆ្នាំខ្លះមានថ្ងៃសុក្រទី១៣​ចំនួន៣ដង។​​ ​ឆ្នាំ២០០៩នេះជាឆ្នាំដែលមានថ្ងៃសុក្រទី១៣ចំនួន៣ដង គឺនៅខែកុម្ភៈ ខែមីនានិងខែវិច្ឆិកា។រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៥ទើបថ្ងៃសុក្រទី១៣លេចចេញម្តងទៀត​ចំនួន៣ដងក្នុងមួយឆ្នាំជាថ្មីម្តងទៀត។
ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សខ្លាចថ្ងៃសុក្រទី១៣?
វប្បធ៌មខ្លះមិនជឿលើអព្ភូតហេតុនៃថ្ងៃសុក្រទី១៣ទេ,ក្នុងនោះរួមមានវប្បធ៌មខ្មែរផង​ដែរ។ តាមការស្រាវជ្រាវបញ្ជាក់ថាមុនសតវត្សរ៍ទី១៩គេមិនឃើញមានភស្តុតាងនៃការ​សរសេរណាមួយទាក់ទងនឹងថ្ងៃសុក្រទី១៣ទេ។គេឃើញមានឯកសារយោងជាភាសា​អង់គ្លេសទាក់ទងនឹងថ្ងៃនេះដែលចំណាស់បំផុតក្នុងសៀវភៅជីវប្រវត្តិរបស់​ហ្សីយោអាស៊ីណូ រូស្ស៊ីនី​(Gioachino Rossini)នាឆ្នាំ១៨៦៩។​ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី​ជំនឿអំពីរឿងនេះបានត្រូវចំឡងពីមាត់មួយទៅមាត់មួយនៅអឺរុបតាំងពីយូរយារ​ណាស់មកហើយ។មានទ្រឹស្តីជាច្រើនបាននិយាយអំពីប្រភពនៃថ្ងៃសុក្រទី១៣នេះ, ក្នុងនោះមានទ្រឹស្តីមួយសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើហេតុផលដែលថាថ្ងៃនោះជាថ្ងៃស៊យដោយ​សារវាជាថ្ងៃដែលរបស់ស៊យពីរបានជួបគ្នានោះគឺលេខ១៣ និងថ្ងៃសុក្រ។
តាមលេខវិទ្យា(numerology=ជាប្រព័ន្ធ,ជាប្រពៃណីឬជំនឿទៅលើអាថ៌កំបាំង​និងទំនាក់ទំនងរវាងលេខជាមួយនឹងវត្ថុមានជីវិតនានា)លេខ១២ត្រូវបានចាត់ទុក​ថាជាលេខនៃភាពពេញលេញដូចដែលវាបានឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈខែទាំង១២នៃឆ្នាំ,​សញ្ញាឆ្នាំទាំង១២,ម៉ោងទាំង១២នៃនាឡិកា,កុលសម្ពន័្ធទាំង១២របស់អ៊ីស្រាអែល,​សាវ័កទាំង១២របស់ព្រះគ្រឹះ,…ក្នុងពេលនោះលេខ១៣ត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនមាន​សភាពធម្មតា,បំពានទៅលើភាពពេញលេញនេះ។វាក៏ផ្តើមចេញផងដែរពីទេវកថា​របស់ជនជាតិន័រ(Norse)ដែលនិយាយថាបើមានមនុស្ស១៣នាក់អង្គុយនៅនឹងតុមួយ​ជាលទ្ធផលវានឹងធ្វើឲ្យមនុស្សម្នាក់ស្លាប់ក្នុងពេលទទួលទានអារហារល្ងាច។

ចំពោះពួកលោកខាងលិចភាគច្រើនថ្ងៃសុក្រត្រូវបានគេចាត់ទុកជាថ្ងៃនៃសំណាង​អាក្រក់យ៉ាងហោចណាស់ក៏តាំងតែពីសតវត្សរ៍ទី១៤មកម្លេះតាមរឿងនិទាន​ខេនធើប្យូរី(The Centerbury Tales) ហើយអ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈជាច្រើនចាត់ទុកថា​ថ្ងៃសុក្រជាថ្ងៃមិនល្អទេសំរាប់ការធ្វើដំណើរនិងសំរាប់ការបង្ហាញគំរោងការថ្មី។​តាំងតែពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨០០មកថ្ងៃសុក្របានផ្សារភ្ជាប់នឹងភាពជ្រួលច្របល់​​នៃ​​​ផ្សារហ៊ុន និងគ្រោះមហន្តរាយនានា។គេក៏កត់សំគាល់ផងដែរថាវាជាថ្ងៃនៃសំណាងអាក្រក់​ព្រោះតែតាមគម្ពីរសាសនាគ្រឹស្ត ព្រះយេស៊ូវត្រូវគេឆ្កាងនៅថ្ងៃសុក្រ។
តើវាមានផលប៉ះពាល់សង្គមបែបណានាថ្ងៃសុក្រទី១៣នេះ?
យោងតាមវិទ្យាស្ថានthe Stress Management Center and Phobia Institute មានទីតាំងនៅក្រុងអាសឺវីល(Asheville)រដ្ឋណត ខារ៉ូឡាយណា​ ( North Carolina) សហរដ្ឋអាមេរិក មានការប៉ាន់ស្មានមួយបញ្ជាក់ថាមានមនុស្សចន្លោះពី១៧ទៅ២១លាន​នាក់នៅអាមេរិកបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសេចក្តីភ័យខ្លាចនាថ្ងៃសុក្រទី១៣នេះ។​មនុស្សខ្លះព្រោះតែការភ័យខ្លាចបានធ្វើខ្លួនឲ្យដូចជនពិការអញ្ចឹងពោលគឺបោះបង់ទម្លាប់​​​រកស៊ីធម្មតា មិនជិះយន្តហោះ​ហើយខ្លះមិនទាំងចាកចេញពីគ្រែដេកផង។​“គេប៉ាន់​ប្រមាណថាទឹកប្រាក់៨០០ទៅ៩០០លានដុល្លាបានត្រូវខាតបង់ក្នុងមុខជំនួញ​នាថ្ងៃសុក្រទី១៣”។មាននូវការសិក្សាប្រកបដោយជំលោះអំពីភាពប្រថុយប្រថាននៃ​គ្រោះ​ថ្នាក់នាថ្ងៃសុក្រទី១៣។អង្គការ (Dutch Centre for Insurance Statistics (CVS) នៅខែមិថុនាឆ្នាំ២០០៨បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖“គ្រោះថ្នាក់និងសេចក្តីរាយការណ៍អំពីអគ្គីភ័យ ព្រមទាំងចោរលួចដែលកើតមាននាថ្ងៃសុក្រទី១៣គឺមានតិចជាងអ្វីដែលកើតមានក្នុង​ថ្ងៃសុក្រធម្មតាព្រោះមនុស្សម្នាបានប្រុងប្រយ័ត្នបំផុតឬនាំគ្នានៅផ្ទះ”។ទោះជា​​យ៉ាង​​នេះ​​​ក្តីតាមការសិក្សារបស់កាសែត British Medical​Journalបានឲ្យដឹងថាតួលេខ​គ្រោះថ្នាក់ចរាចរ​នាថ្ងៃសុក្រទី១៣មានការកើនឡើងបើប្រៀបនឹងថ្ងៃសុក្រធម្មតា។

ព្រះយេស៊ូវត្រូវឆ្កាងនាថ្ងៃសុក្រនាំឲ្យគេជឿថាថ្ងៃសុក្រជាថ្ងៃនៃសំណាងអាក្រក់